UGR w biurze i przestrzeni handlowej – czym jest wskaźnik olśnienia i dlaczego decyduje o komforcie pracy i zakupów

ProfiLight » Blog » UGR w biurze i przestrzeni handlowej – czym jest wskaźnik olśnienia i dlaczego decyduje o komforcie pracy i zakupów

Planując oświetlenie biura, sklepu lub przestrzeni komercyjnej, większość inwestorów skupia się na natężeniu i temperaturze barwowej światła. Tymczasem jeden parametr pozostaje w cieniu, choć ma bezpośredni wpływ na zmęczenie oczu, koncentrację pracowników i czas przebywania klientów w przestrzeni: wskaźnik olśnienia UGR. Poniżej wyjaśniamy, czym jest UGR, jak go interpretować, jakie wartości obowiązują w różnych typach obiektów i dlaczego powinien być jednym z pierwszych kryteriów wyboru opraw – nie jednym z ostatnich.

Czym jest wskaźnik UGR i jak się go oblicza

UGR (ang. Unified Glare Rating) to ujednolicony wskaźnik olśnienia przykrego – miara dyskomfortu wzrokowego powodowanego przez zbyt jasne źródła światła w polu widzenia. Olśnienie pojawia się wtedy, gdy kontrast między oprawą a jej tłem jest zbyt duży: oko nie nadąża z adaptacją, pojawia się dyskomfort, a przy długotrwałej ekspozycji – zmęczenie wzroku i obniżona koncentracja.

Wskaźnik UGR jest obliczany według wzoru matematycznego uwzględniającego luminancję opraw, kąt ich obserwacji, jasność tła i liczbę źródeł światła w polu widzenia. W praktyce projektowej korzysta się z tabel UGR podawanych przez producentów opraw – wartość ta jest przypisana do konkretnej oprawy w konkretnej konfiguracji pomieszczenia.

Skala UGR wygląda następująco:

• UGR ≤ 10 – olśnienie praktycznie niezauważalne
• UGR 13–16 – olśnienie akceptowalne, wysokie wymagania (sale operacyjne, laboratoria)
• UGR ≤ 19 – wymagane przy stanowiskach komputerowych i biurowych
• UGR ≤ 22 – dopuszczalne w przestrzeniach handlowych i komunikacyjnych
• UGR ≥ 28 – olśnienie odczuwalne jako nieprzyjemne, niedopuszczalne w miejscach pracy

Norma PN-EN 12464-1 – co mówi o UGR w miejscu pracy

Norma PN-EN 12464-1 dotycząca oświetlenia miejsc pracy wewnątrz budynków definiuje wymagane wartości UGR dla różnych typów pomieszczeń. To dokument obowiązujący w projektowaniu oświetlenia zawodowego w Polsce i całej Unii Europejskiej.

Poniżej zestawienie wymagań dla najczęściej spotykanych przestrzeni komercyjnych:

Wartości UGR w normie są podawane jako wartości graniczne – oznacza to, że oprawa musi osiągać wynik niższy lub równy podanej wartości, nie wyższy.

Dlaczego UGR ma większe znaczenie w open space niż w tradycyjnym biurze

W biurze z gabinetami pracownik siedzi tyłem lub bokiem do większości opraw. W biurze open space sytuacja jest zupełnie inna: kilkadziesiąt stanowisk pracy ustawionych w różnych kierunkach oznacza, że każdy pracownik ma potencjalnie kilkanaście opraw w polu widzenia jednocześnie.

Suma efektów olśnienia od wielu źródeł kumuluje się. Efektem jest szybsze zmęczenie wzroku, bóle głowy i obniżona produktywność – objawy, które facility managerowie często przypisują złej klimatyzacji lub hałasowi, podczas gdy przyczyną jest właśnie nieodpowiedni UGR oświetlenia biurowego.

Kilka czynników, które pogarszają UGR w open space:

• oprawy bez rastru lub siatki przeciwolśnieniowej
• zbyt nisko zawieszone oprawy punktowe
• błyszczące sufity i ściany odbijające światło opraw
• brak strefowania oświetlenia – jednolite, intensywne światło na całej powierzchni
• oprawy o dużej luminancji skierowane bezpośrednio w stronę stanowisk pracy

Szczegółowy poradnik dotyczący doboru opraw i rozmieszczenia w biurach open space można znaleźć w artykule: Jak dobrać oświetlenie LED do biur typu open space?

UGR w przestrzeni handlowej – inne wymagania, inne konsekwencje

W sklepie olśnienie działa inaczej niż w biurze. Pracownik spędza przy kasie lub przy ladzie całą zmianę – jego komfort podlega wymaganiom normy PN-EN 12464-1, tak jak w biurze. Klient natomiast bywa w sklepie kilkanaście minut, ale jego decyzja zakupowa jest podejmowana w warunkach, które w dużej mierze tworzy właśnie oświetlenie.

Zbyt wysoki UGR w przestrzeni handlowej powoduje, że klient odczuwa nieświadomy dyskomfort, skraca czas wizyty i rzadziej wraca. Dobrze dobrane oświetlenie sklepowe z kontrolowanym wskaźnikiem olśnienia wydłuża czas przebywania w sklepie i wpływa na postrzeganie jakości miejsca – szczególnie istotne w sieciach delikatesów premium, salonach sprzedaży i showroomach.

Jak sprawdzić UGR oprawy przed zakupem

Producenci opraw profesjonalnych podają wartość UGR w kartach technicznych produktu. Ważne, by wiedzieć, że UGR nie jest stałą cechą oprawy – zmienia się w zależności od:

• wymiarów i proporcji pomieszczenia (parametry X, Y, H w tablicach UGR)
• pozycji obserwatora względem oprawy
• odbijania światła od powierzchni ścian i sufitu
• liczby opraw w pomieszczeniu

Z tego powodu same tablice UGR z karty technicznej dają orientację, ale dokładne wyliczenie wymaga projektu fotometrycznego dla konkretnego obiektu. W standardowych warunkach biurowych oprawę z UGR ≤ 19 można przyjąć jako bezpieczny wybór dla stanowisk komputerowych.

Cechy opraw minimalizujących olśnienie:

• raster (siatka lamelowa lub mikropryzmatyczna) ograniczający kąty emisji światła
• oprawy z szerokim kątem rozsyłu (tzw. bat-wing) redukujące luminancję przy dużych kątach
• oprawy podświetlające sufit pośrednio – zmniejszają kontrast tło/oprawa
• matowe dyfuzory zamiast przezroczystych osłon

Oprawę Mio z oferty ProfiLight, rekomendowaną przestrzeniom handlowym i biurowym, cechuje kompaktowa budowa z kontrolowaną dystrybucją światła – parametry UGR dostępne są w karcie technicznej produktu.

Jak UGR wpisuje się w ocenę efektywności energetycznej i ESG

Coraz więcej inwestorów i zarządców nieruchomości raportuje wskaźniki ESG związane z komfortem środowiska pracy. Oświetlenie jest jednym z mierzalnych elementów oceny jakości przestrzeni biurowej w certyfikatach BREEAM i LEED – i UGR pojawia się tam jako jeden z kryteriów.

Dobór opraw z niskim UGR nie tylko poprawia komfort, ale może realnie przełożyć się na wyższy wynik certyfikacji budynku i – w konsekwencji – wyższy standard najmu lub sprzedaży powierzchni komercyjnej. To argument, który coraz częściej pojawia się w rozmowach z inwestorami i deweloperami.

ProfiLight – projekty oświetleniowe dla biur i przestrzeni handlowych

ProfiLight (Profilight Group Sp. z o.o.) to producent systemów oświetlenia LED działający od 2014 roku. Oprawy powstają w zakładach własnej marki AVA TECH, co pozwala kontrolować parametry techniczne – w tym UGR – już na etapie produkcji. ProfiLight realizuje projekty oświetleniowe dla biur, obiektów retail, sklepów i powierzchni komercyjnych w Polsce i za granicą, świadcząc usługi od analizy i projektu po montaż i serwis. Pełna oferta dostępna jest w kategorii oświetlenie do biura oraz oświetlenie handlowe.

FAQ – wskaźnik olśnienia 

Co oznacza UGR 19 i dlaczego ta wartość pojawia się w większości specyfikacji biurowych? UGR 19 to wartość graniczna wymagana przez normę PN-EN 12464-1 dla stanowisk komputerowych i biurowych. Oznacza, że oprawa nie powinna powodować olśnienia o wartości wyższej niż 19 w standardowych warunkach pomieszczenia biurowego. Jest to najczęściej spotykane wymaganie w przetargach i specyfikacjach technicznych inwestycji biurowych.

Czy oprawa z UGR ≤ 19 nadaje się zarówno do biura, jak i do przestrzeni handlowej? Tak – UGR ≤ 19 spełnia wymagania zarówno dla stanowisk biurowych, jak i dla ekspozycji w przestrzeniach handlowych o wyższych wymaganiach jakościowych. Jest to bezpieczny parametr bazowy dla większości obiektów komercyjnych. W strefach komunikacyjnych i magazynowych dopuszczalne jest UGR do 25–28.

Jak odróżnić oprawę z rzeczywistym UGR ≤ 19 od oprawy opisanej jako „antyolśnieniowa” bez podania wartości? Należy żądać karty technicznej produktu z tabelą UGR według normy EN 13032. Tabela powinna zawierać wartości dla różnych proporcji pomieszczenia (oznaczenia X, Y, H). Sam opis „antyolśnieniowa” lub „z rastrem” nie jest tożsamy ze spełnieniem wymagania UGR ≤ 19 – dopiero dane fotometryczne to potwierdzają.

Czy projekt oświetleniowy jest konieczny, jeśli producent podaje UGR w karcie technicznej? Karta techniczna podaje UGR dla standardowych warunków referencyjnych. W rzeczywistych pomieszczeniach o niestandardowych proporcjach, kolorze ścian lub specyficznym rozkładzie stanowisk pracy rzeczywisty UGR może się różnić. Dla obiektów biurowych powyżej kilkuset metrów kwadratowych lub o nieregularnym układzie ProfiLight zaleca wykonanie pełnego projektu fotometrycznego. Możliwość umówienia bezpłatnej analizy oświetlenia jest dostępna na stronie.