UGR w biurze i przestrzeni handlowej – czym jest wskaźnik olśnienia i dlaczego decyduje o komforcie pracy i zakupów

Planując oświetlenie biura, sklepu lub przestrzeni komercyjnej, większość inwestorów skupia się na natężeniu i temperaturze barwowej światła. Tymczasem jeden parametr pozostaje w cieniu, choć ma bezpośredni wpływ na zmęczenie oczu, koncentrację pracowników i czas przebywania klientów w przestrzeni: wskaźnik olśnienia UGR. Poniżej wyjaśniamy, czym jest UGR, jak go interpretować, jakie wartości obowiązują w różnych typach obiektów i dlaczego powinien być jednym z pierwszych kryteriów wyboru opraw – nie jednym z ostatnich.

Czym jest wskaźnik UGR i jak się go oblicza

UGR (ang. Unified Glare Rating) to ujednolicony wskaźnik olśnienia przykrego – miara dyskomfortu wzrokowego powodowanego przez zbyt jasne źródła światła w polu widzenia. Olśnienie pojawia się wtedy, gdy kontrast między oprawą a jej tłem jest zbyt duży: oko nie nadąża z adaptacją, pojawia się dyskomfort, a przy długotrwałej ekspozycji – zmęczenie wzroku i obniżona koncentracja.

Wskaźnik UGR jest obliczany według wzoru matematycznego uwzględniającego luminancję opraw, kąt ich obserwacji, jasność tła i liczbę źródeł światła w polu widzenia. W praktyce projektowej korzysta się z tabel UGR podawanych przez producentów opraw – wartość ta jest przypisana do konkretnej oprawy w konkretnej konfiguracji pomieszczenia.

Skala UGR wygląda następująco:

• UGR ≤ 10 – olśnienie praktycznie niezauważalne
• UGR 13–16 – olśnienie akceptowalne, wysokie wymagania (sale operacyjne, laboratoria)
• UGR ≤ 19 – wymagane przy stanowiskach komputerowych i biurowych
• UGR ≤ 22 – dopuszczalne w przestrzeniach handlowych i komunikacyjnych
• UGR ≥ 28 – olśnienie odczuwalne jako nieprzyjemne, niedopuszczalne w miejscach pracy

Norma PN-EN 12464-1 – co mówi o UGR w miejscu pracy

Norma PN-EN 12464-1 dotycząca oświetlenia miejsc pracy wewnątrz budynków definiuje wymagane wartości UGR dla różnych typów pomieszczeń. To dokument obowiązujący w projektowaniu oświetlenia zawodowego w Polsce i całej Unii Europejskiej.

Poniżej zestawienie wymagań dla najczęściej spotykanych przestrzeni komercyjnych:

Wartości UGR w normie są podawane jako wartości graniczne – oznacza to, że oprawa musi osiągać wynik niższy lub równy podanej wartości, nie wyższy.

Oprawy, które sprawdzą się w tym zastosowaniu

Dobrane z oferty ProfiLight pod temat tego artykułu.

Oświetlenie handloweChill – oprawa punktowa LED do biur, sklepów i HoReCaZobacz oprawęOświetlenie handlowePlano 2.0 Space – reflektorowa oprawa LED na szynoprzewódZobacz oprawęOświetlenie handlowePlano 3.0 Space – reflektorowa oprawa LED do hal handlowychZobacz oprawęOświetlenie handloweSzynoprzewód 3-fazowy 2 m – szyna do opraw LEDZobacz oprawę

Zobacz wszystkie produkty

Dlaczego UGR ma większe znaczenie w open space niż w tradycyjnym biurze

W biurze z gabinetami pracownik siedzi tyłem lub bokiem do większości opraw. W biurze open space sytuacja jest zupełnie inna: kilkadziesiąt stanowisk pracy ustawionych w różnych kierunkach oznacza, że każdy pracownik ma potencjalnie kilkanaście opraw w polu widzenia jednocześnie.

Suma efektów olśnienia od wielu źródeł kumuluje się. Efektem jest szybsze zmęczenie wzroku, bóle głowy i obniżona produktywność – objawy, które facility managerowie często przypisują złej klimatyzacji lub hałasowi, podczas gdy przyczyną jest właśnie nieodpowiedni UGR oświetlenia biurowego.

Kilka czynników, które pogarszają UGR w open space:

• oprawy bez rastru lub siatki przeciwolśnieniowej
• zbyt nisko zawieszone oprawy punktowe
• błyszczące sufity i ściany odbijające światło opraw
• brak strefowania oświetlenia – jednolite, intensywne światło na całej powierzchni
• oprawy o dużej luminancji skierowane bezpośrednio w stronę stanowisk pracy

Szczegółowy poradnik dotyczący doboru opraw i rozmieszczenia w biurach open space można znaleźć w artykule: Jak dobrać oświetlenie LED do biur typu open space?

UGR w przestrzeni handlowej – inne wymagania, inne konsekwencje

W sklepie olśnienie działa inaczej niż w biurze. Pracownik spędza przy kasie lub przy ladzie całą zmianę – jego komfort podlega wymaganiom normy PN-EN 12464-1, tak jak w biurze. Klient natomiast bywa w sklepie kilkanaście minut, ale jego decyzja zakupowa jest podejmowana w warunkach, które w dużej mierze tworzy właśnie oświetlenie.

Zbyt wysoki UGR w przestrzeni handlowej powoduje, że klient odczuwa nieświadomy dyskomfort, skraca czas wizyty i rzadziej wraca. Dobrze dobrane oświetlenie sklepowe z kontrolowanym wskaźnikiem olśnienia wydłuża czas przebywania w sklepie i wpływa na postrzeganie jakości miejsca – szczególnie istotne w sieciach delikatesów premium, salonach sprzedaży i showroomach.

Jak sprawdzić UGR oprawy przed zakupem

Producenci opraw profesjonalnych podają wartość UGR w kartach technicznych produktu. Ważne, by wiedzieć, że UGR nie jest stałą cechą oprawy – zmienia się w zależności od:

• wymiarów i proporcji pomieszczenia (parametry X, Y, H w tablicach UGR)
• pozycji obserwatora względem oprawy
• odbijania światła od powierzchni ścian i sufitu
• liczby opraw w pomieszczeniu

Z tego powodu same tablice UGR z karty technicznej dają orientację, ale dokładne wyliczenie wymaga projektu fotometrycznego dla konkretnego obiektu. W standardowych warunkach biurowych oprawę z UGR ≤ 19 można przyjąć jako bezpieczny wybór dla stanowisk komputerowych.

Cechy opraw minimalizujących olśnienie:

• raster (siatka lamelowa lub mikropryzmatyczna) ograniczający kąty emisji światła
• oprawy z szerokim kątem rozsyłu (tzw. bat-wing) redukujące luminancję przy dużych kątach
• oprawy podświetlające sufit pośrednio – zmniejszają kontrast tło/oprawa
• matowe dyfuzory zamiast przezroczystych osłon

Oprawę Mio z oferty ProfiLight, rekomendowaną przestrzeniom handlowym i biurowym, cechuje kompaktowa budowa z kontrolowaną dystrybucją światła – parametry UGR dostępne są w karcie technicznej produktu.

Jak UGR wpisuje się w ocenę efektywności energetycznej i ESG

Coraz więcej inwestorów i zarządców nieruchomości raportuje wskaźniki ESG związane z komfortem środowiska pracy. Oświetlenie jest jednym z mierzalnych elementów oceny jakości przestrzeni biurowej w certyfikatach BREEAM i LEED – i UGR pojawia się tam jako jeden z kryteriów.

Dobór opraw z niskim UGR nie tylko poprawia komfort, ale może realnie przełożyć się na wyższy wynik certyfikacji budynku i – w konsekwencji – wyższy standard najmu lub sprzedaży powierzchni komercyjnej. To argument, który coraz częściej pojawia się w rozmowach z inwestorami i deweloperami.

ProfiLight – projekty oświetleniowe dla biur i przestrzeni handlowych

ProfiLight (Profilight Group Sp. z o.o.) to producent systemów oświetlenia LED działający od 2014 roku. Oprawy powstają w zakładach własnej marki AVA TECH, co pozwala kontrolować parametry techniczne – w tym UGR – już na etapie produkcji. ProfiLight realizuje projekty oświetleniowe dla biur, obiektów retail, sklepów i powierzchni komercyjnych w Polsce i za granicą, świadcząc usługi od analizy i projektu po montaż i serwis. Pełna oferta dostępna jest w kategorii oświetlenie do biura oraz oświetlenie handlowe.

FAQ – wskaźnik olśnienia